Eilandhoppen Sporaden: Skiathos, Skopelos & Alonissos

Eilandhoppen in het land waar het is uitgevonden. Skopelos en Skiathos zijn twee van die Griekse pareltjes, maar liggen niet zo op de route van de meeste eilandhoppers. En heb je meer tijd, dan liggen de andere eilanden van de Sporaden — Alonissos en Skyros — nog op je te wachten. Skopelos is bekend van de film Mamma Mia! en Skiathos bezit het állermooiste zandstrand van heel Griekenland, Koukounaries Beach. In deze gids lees je hoe je zelf een eilandhopreis of vakantie naar de Sporaden samenstelt, of in één keer kant-en-klaar boekt. Vluchten, ferries, accommodaties en wat het ongeveer kost. Alles op een rij.

Laatste update: 9 mei 2026

Estimated reading time: 21 minuten

---

Waar liggen de Sporaden?

De Sporaden zijn een eilandengroep in de Egeïsche Zee, voor de oostkust van het Griekse vasteland. Anders dan de Cycladen of de Dodekanesos liggen ze niet ver weg in de open zee, maar dicht tegen het schiereiland Pilion en de regio Thessalië aan. Vanaf het vasteland is het hooguit een paar uur varen.

De groep bestaat uit vier bewoonde eilanden, plus een handvol kleinere onbewoonde rotseilandjes. Van west naar oost:

• Skiathos — het westelijkste, kleinste én drukst bezochte eiland. Heeft de enige internationale luchthaven van de Sporaden.
• Skopelos — direct ten oosten van Skiathos, het groenste eiland en bekend van de Mamma Mia-films.
• Alonissos — oostelijker nog, omringd door het grootste mariene nationale park van Europa.
• Skyros — het meest afgelegen eiland, een stuk zuidelijker dan de andere drie en behoorlijk los van de rest.

Tussen Skiathos, Skopelos en Alonissos varen het hele jaar door ferries, en in de zomer ook vleugelboten en watertaxi’s. Daardoor zijn die drie eilanden makkelijk te combineren. Skyros vormt een verhaal apart: bereisd vanuit een eigen havenplaats en met minder verbindingen. Meer iets voor wie écht buiten de gebaande paden wil.

Wat is de beste reistijd?

De Sporaden hebben een typisch mediterraan klimaat: warme, droge zomers en milde, vochtige winters. Het toeristenseizoen loopt grofweg van eind april tot eind oktober, met een duidelijke piek in juli en augustus. Buiten die maanden draait het toeristische leven op een lager pitje of ligt het op de kleinere eilanden helemaal stil.

April en mei — de eilanden kleuren groen, de bloemen staan in volle bloei en de temperaturen kruipen van 18 naar 23 graden. De zee is nog te koud om in te zwemmen, maar voor wandelaars en natuurliefhebbers is dit dé tijd. Veel hotels en tavernes openen pas vanaf half mei.

Juni — de officiële opening van het seizoen. Aangenaam warm (25-28 graden), zeewater rond de 22 graden, en nog niet overlopen. In mijn ogen de beste maand om eilandhoppend de Sporaden te ontdekken.

Juli en augustus — hoogseizoen, hoge temperaturen (30+) en hoge prijzen. Vooral Skiathos kan dan behoorlijk vol zijn. Skopelos en Alonissos blijven aanzienlijk rustiger.

September en begin oktober — wat mij betreft de gouden maanden. De zee is op zijn warmst (24-26 graden), de drukte ebt weg en de prijzen dalen. Wel kunnen er in oktober al regenbuien voorbijtrekken.

November tot maart — laagseizoen. De meeste hotels, restaurants en ferries draaien op halve kracht of zijn dicht. Voor eilandhoppen geen geschikte periode.

Welke Sporaden-eilanden combineer je?

Hoeveel eilanden je in één reis bezoekt, hangt af van hoeveel tijd je hebt en wat je zoekt. Onder de twee weken ga je voor twee eilanden, anders verlies je teveel reistijd aan ferries. Heb je drie weken, dan is een combinatie van drie eilanden goed te doen. Skyros laat je in vrijwel alle gevallen liggen voor een aparte reis: dat eiland heeft eigen verbindingen en past niet logisch in een ronde door de drie noordelijke eilanden.

Skiathos: levendig, makkelijk en strandparadijs

Het westelijkste eiland is ook het bekendste en drukst bezochte. Skiathos heeft als enige van de Sporaden een internationale luchthaven, waar in het zomerseizoen vluchten landen vanuit onder andere Amsterdam. Het eiland telt meer dan zestig stranden, waarvan Koukounaries Beach in het zuidwesten geldt als een van de mooiste van heel Griekenland. Lange goudgele zandstrook, dennenbos achter je rug, en een lagunemeer ernaast.

Skiathos-stad is een levendige havenstad met witgepleisterde huizen, terrasjes aan het water en een uitgaansleven dat tot in de kleine uurtjes doorgaat. Wie vrolijke drukte en gemak zoekt, zit hier goed. Wie rust zoekt, vlucht beter snel door naar het volgende eiland.

Skopelos: groen, filmberoemd en authentiek

Direct ten oosten van Skiathos ligt Skopelos, het groenste eiland van de groep. Pijnbomen lopen tot aan de zee, de heuvels zijn bezaaid met witte kerkjes en kloosters, en de hoofdplaats Skopelos-stad is een amfitheater van witte huizen rond een baai. Voor velen een van de mooiste eilandhoofdplaatsen van Griekenland.

Wereldberoemd werd Skopelos door de Mamma Mia-films uit 2008 en 2018. Het kerkje Agios Ioannis Kastri, hoog op een rotspunt in het noordoosten van het eiland, is dé fotostop voor fans. Klim de 198 treden naar boven en je begrijpt waarom de filmmakers deze plek kozen.

Skopelos heeft geen luchthaven. Je komt er per ferry vanaf Skiathos (45 minuten) of vanaf het vasteland (Volos of Mantoudi).

Alonissos: stilte en nationaal park

Wie écht uit de drukte wil, vaart door naar Alonissos. Dit eiland is de uitvalsbasis voor het Nationaal Marien Park van de Noordelijke Sporaden, het grootste mariene beschermde gebied van Europa. Hier leeft de zeldzame Mediterrane monniksrob.

Alonissos zelf is klein, rustig en grotendeels onontwikkeld. De oude hoofdplaats Chora, hoog op een berg, werd in 1965 verlaten na een aardbeving en is later weer tot leven gekomen als kunstenaarsdorp. De huidige havenplaats Patitiri is functioneel zonder veel charme, maar diende als springplank naar de rest van het eiland en het marien park. Snorkelen, duiken en boottochtjes naar onbewoonde eilandjes als Kyra Panagia zijn hier de hoogtepunten.

Skyros: het buitenbeentje

Skyros ligt los van de andere drie, een stuk zuidelijker. Geen ferry-verbinding met de andere Sporaden, alleen met het vasteland (Kymi op Evia) en met een kleine luchthaven die binnenlandse vluchten verzorgt. Daarom blijft het eiland buiten de meeste eilandhopreizen.

Het eiland heeft een eigen karakter: meer Cycladisch dan Sporadisch in architectuur, beroemd om zijn kleine, taaie wilde Skyros-pony’s, en een hoofdstad die als een witte cascade tegen een berg leunt. Voor een rustige eindbestemming of een aparte vakantie kan Skyros heel verrassend zijn. Maar combineer je niet logisch met Skiathos en Skopelos.

Hoe kom je op de Sporaden?

Per vliegtuig naar Skiathos

Voor de meeste Nederlandse reizigers begint de reis op Skiathos Airport (JSI), de enige internationale luchthaven van de Sporaden. In het zomerseizoen (mei tot en met oktober) vliegt Transavia sinds 2026 met losse lijnvluchten rechtstreeks vanaf Amsterdam-Schiphol — een welkome aanvulling op de bestaande chartervluchten van touroperators als TUI en Sunweb. De vluchttijd bedraagt zo’n drie uur.

Buiten het zomerseizoen zijn er geen rechtstreekse vluchten. Dan vlieg je via Athene of Thessaloniki, en stap je daar over op een binnenlandse vlucht naar Skiathos of Skyros.

Skiathos Airport staat overigens bekend om zijn lage aanvliegroute: vliegtuigen scheren rakelings over Mikros Mytikas Beach. Een schouwspel dat planespotters van over de hele wereld trekt — en dat je als passagier zelf van bovenaf meemaakt.

Per ferry vanaf het vasteland

Wie meer tijd heeft of de eilanden vanaf het vasteland wil aandoen, vaart vanuit een van twee havensteden:

• Volos — de meest gebruikte ferryhaven, met dagelijkse afvaarten naar Skiathos, Skopelos en Alonissos. Volos is per trein of bus goed bereikbaar vanuit Athene en Thessaloniki.
• Mantoudi (op het eiland Evia) — kleinere haven, vooral handig als je vanuit Athene komt en een kortere vaartijd wilt.

Voor Skyros vaar je vanuit een derde haven: Kymi, eveneens op Evia.

Tussen de eilanden hoppen

Tussen Skiathos, Skopelos en Alonissos varen het hele jaar door conventionele ferries (Anes Ferries, Aegean Sea Lines) en in het zomerseizoen ook snellere vleugelboten (Hellenic Seaways’ “Flying Cats” en “Flying Dolphins”). Vaartijden:

• Skiathos → Skopelos: 45 minuten (vleugelboot) tot 90 minuten (gewone ferry)
• Skopelos → Alonissos: 30 tot 60 minuten
• Skiathos → Alonissos rechtstreeks: ongeveer 1.5 uur (vleugelboot)

In het hoogseizoen varen er meerdere afvaarten per dag, in het laagseizoen vaak één per dag of minder. Boek in juli en augustus tijdig. Vleugelboten zitten geregeld vol. Skyros heeft géén ferry-verbinding met de andere Sporaden. Wie Skyros wil combineren, moet via het vasteland heen en weer. Dat is exact de reden waarom Skyros niet in de standaard eilandhopreis past.

Wat kost eilandhoppen op de Sporaden?

Eerlijk: de prijs is moeilijk in een paar cijfers te vatten. Een week pakketreis op Skiathos in mei kan voor twee personen aanmerkelijk minder kosten dan een los geboekte vlucht in augustus. Een paar dingen om rekening mee te houden:

• Vluchten naar Skiathos zijn relatief duur voor een Griekse bestemming. Skiathos Airport heeft beperkte capaciteit, en de nieuwe lijnvluchten van Transavia zitten vaak vol. Vroeg boeken loont, en de schoudermaanden (mei, oktober) zijn merkbaar voordeliger.
• Pakketreizen zijn vaak voordeliger dan los boeken, juist op deze bestemming. Touroperators als TUI en Sunweb werken met chartercapaciteit en eigen hotelcontracten.
• Ferry-tickets tussen de eilanden zijn een vast onderdeel van de begroting voor eilandhoppers. Voor drie eilanden in één reis ben je per persoon een niet al te hoog bedrag aan ferry-overtochten kwijt, als je tenminste geen auto meeneemt of een luxere klasse met een hut daarbij boekt.
• Accommodatie verschilt minder dan je zou denken tussen Skiathos, Skopelos en Alonissos. Alleen Skyros zit door zijn afgelegen ligging in een eigen prijsklasse.
• Hoogseizoen (juli, augustus) is overal flink duurder dan voor- en naseizoen. Kun je flexibel reizen, dan win je veel.

Voor concrete prijzen die op jouw reisdatums kloppen, gebruik je de boekplatforms in de volgende paragraaf. Daar zie je real-time wat een vlucht, hotel of complete pakketreis kost.

Waar boek je eilandhoppen op de Sporaden?

Voor een eilandhopreis door de Sporaden heb je grofweg drie boekstrategieën: een kant-en-klare combinatiereis, een pakketreis op één eiland met losse uitstapjes, of alles zelf samenstellen. Voor elk type reiziger werkt iets anders het beste.

Kant-en-klare combinatiereizen

De makkelijkste manier om een combinatiereis Skiathos en Skopelos (en eventueel Alonissos) te boeken is via een gespecialiseerde aanbieder die alles voor je regelt: vluchten, accommodaties, ferry-tickets én transfers. Je hoeft alleen je koffer in te pakken.

Voor deze regio is Eilandhoppen op Maat de meest ervaren Nederlandse aanbieder. Zij stellen eilandhopreizen door de Sporaden samen langs Skiathos, Skopelos en Alonissos in verschillende combinaties en duren, met geselecteerde accommodaties die ze persoonlijk kennen. Wie graag wat invloed wil houden op de invulling maar het puzzelwerk niet zelf wil doen, zit hier goed.

Daarnaast biedt TUI een 15-daagse fly-drive Skopelos-Skiathos-Pilion aan, waarbij je naast de twee eilanden ook het Pilion-schiereiland op het Griekse vasteland aandoet. Met huurauto inbegrepen, een mooie variant voor wie ook de Griekse kust wil zien.

Pakketreis op één eiland, eilandhoppen erbij

Een andere strategie voor je vakantie op Skiathos en Skopelos: boek een pakketreis op Skiathos (de bekendste optie met de meeste accommodaties) en gebruik dat eiland als uitvalsbasis. Vanuit Skiathos vaar je dan met de vleugelboot voor een dagtrip of overnachting naar Skopelos en Alonissos. Geen volledig eilandhop-ervaring, maar wel een goedkope manier om twee of drie eilanden te ervaren met de zekerheid van een pakketreis.

Voor pakketreizen op Skiathos zijn Sunweb en Alltours twee betrouwbare aanbieders, met een breed aanbod van eenvoudige appartementen tot luxe resorts. In het hoogseizoen vrijwel altijd voordeliger dan losse boekingen.

Zelf samenstellen

Wie maximale vrijheid wil: eigen tempo, eigen accommodatiekeuze, eigen routevolgorde, bouwt de reis zelf op. Voor wie weet wat hij doet of het wil leren is dit de voordeligste én rijkste manier om de Sporaden te ervaren. Hieronder een stappenplan dat je door het proces leidt.

Zelf samenstellen van je eilandhopreis

Wie de reis liever helemaal naar eigen smaak bouwt, doet dat in vijf logische stappen. Begin tijdig — vooral in juli en augustus zijn vluchten en de populairste accommodaties enkele maanden vooraf al uitverkocht.

Stap 1: Bepaal je route en duur

Eerst de fundamenten: hoeveel dagen heb je, en welke eilanden combineer je? Voor wie minder dan twee weken heeft, is een tweetal eilanden het maximum. Meer levert te veel reistijd op. Drie eilanden vraagt om minstens veertien dagen. Bedenk ook of je heen-en-terug op Skiathos vliegt, of vanuit Volos vaart en op Skiathos eindigt (of andersom). De keuze bepaalt al je vervolgboekingen.

Stap 2: Boek je vlucht

Voor de meeste reizigers is de vlucht naar Skiathos de eerste boeking. Boek deze als eerste, want vluchtprijzen zijn het meest volatiel en de capaciteit is beperkt. Sinds 2026 verzorgt Transavia rechtstreekse vluchten Amsterdam-Skiathos. Wil je overstapvluchten naar Skiathos ook meenemen, dan is een vergelijker als Skyscanner een nuttige aanvulling. Vergelijk losse tickets ook met de pakketprijzen van touroperators. Soms is een pakketreis goedkoper dan vlucht en hotel los, ook als je niet alle dagen in dezelfde accommodatie wilt blijven. Bij grote prijsverschillen tussen weekdagen en data: flexibel zijn loont.

Stap 3: Boek je accommodaties per eiland

Met de vluchtdata in de hand: kies per eiland je verblijf. Het uitgebreidste aanbod vind je voor hotels op Skiathos, op Skopelos en op Alonissos bij Booking. Op Skiathos varieert het van eenvoudige appartementen tot strandresorts. Op Skopelos en Alonissos vooral kleinschalige hotels, pensions en vakantiewoningen. Boek extra tijdig op die twee eilanden, want het aanbod is daar beperkter.

Plan je verblijf zo dat je elke transitiedag rond het middaguur incheckt of uitcheckt. Zo houd je tijd voor de ferry-overtocht zonder gehaast te zijn.

Stap 4: Reserveer je ferry-tickets

Pas als je vluchten en accommodaties staan, boek je de ferries tussen de eilanden. Voor 2026 kun je dit het makkelijkst online doen. Een platform als FerryHopper biedt alle ferry-routes naar en vanaf Skiathos op één plek, met de afvaarten van Hellenic Seaways en Anes Ferries. Boek ruim van tevoren in het hoogseizoen.

Belangrijk: kies waar mogelijk voor reizen overdag, niet ’s avonds laat. Bagage sjouwen op een onbekend eiland in het donker is geen fijne start van een verblijf. Print je tickets uit of bewaar ze digitaal: de havens hebben vaak beperkt mobiel bereik.

Stap 5: Optionele extra’s

Met de basis op zijn plek kun je nog regelen:

• Huurauto. Vooral op Skopelos en Skiathos handig om afgelegen stranden en bergdorpjes te bereiken. Voor huurauto’s op Skiathos en op Skopelos is Sunny Cars een betrouwbare keuze, met all-in tarieven inclusief verzekeringen.
• Reisverzekering — een basisdekking is vrijwel altijd verstandig, zeker bij eilandhoppen waar je bagage onderweg meer kans loopt op vertraging of verlies.
• Activiteiten en uitstapjes — boottochten naar het Mamma Mia-kerkje (Skopelos), het Nationaal Marien Park (Alonissos), of een dagtrip per vleugelboot naar een buureiland. Vrijwel alles kan ter plekke geboekt worden, maar in juli en augustus is vooraf reserveren slimmer.
  

Hoogtepunten per eiland

Skiathos: van strandparadijs tot historisch klooster

Skiathos staat bekend als strandeiland. Van de meer dan zestig stranden zijn Koukounaries Beach, Lalaria Beach in het noorden (alleen per boot bereikbaar) en Mandraki Beach de bekendste. Bij Lalaria wandel je tussen verticale witte kliffen en is een natuurlijke stenen boog hét beeld van het eiland.

Voor wie meer wil dan stranden: het 17e-eeuwse klooster Evangelistria, waar tijdens de Griekse Onafhankelijkheidsoorlog van 1821 de eerste Griekse vlag werd gehesen. En de oude vestingplaats Kastro op de noordpunt, alleen lopend bereikbaar. Een halve dag voor wie ervan houdt om met de geschiedenis op een verlaten plek te zijn.

Een boottocht rond het eiland brengt je langs de mooiste stranden en grotten die over land niet te bereiken zijn.

---

Skopelos: kerkje, dennenwouden en bergdorpjes

Het Mamma Mia-kerkje Agios Ioannis Kastri is voor velen dé reden om naar Skopelos te komen. Dat kerkje hoog op de rotspunt is per Mamma Mia-tour op Skopelos of per huurauto + 199 treden te bereiken. Ga vroeg, voor de drukte en voor het zachte ochtendlicht.

De hoofdplaats Skopelos-stad is een avond rondslenteren waard: witte trapstraatjes, vier kerkjes per minuut, en aan het einde van de baai het oude kasteel met uitzicht over de zee. Eet ’s avonds in een familietaverna in de bovenstad, niet aan de boulevard.

Het bergdorp Glossa in het noorden van het eiland geeft een totaal andere sfeer: stiller, traditioneler, met uitzicht over de zee richting Skiathos.

Wandelaars vinden op Skopelos een uitgebreid netwerk van oude geitenpaden door dennenwouden en olijfboomgaarden.

Alonissos: marien park en kunstenaarsdorp

Alonissos is het rustigste eiland van het drietal en heeft één bezienswaardigheid waar de hele wereld jaloers op is: het Nationaal Marien Park van de Noordelijke Sporaden, met bijna 100.000 hectare beschermde zee. Een snorkel- of boottocht in het marien park brengt je langs onbewoonde eilandjes als Kyra Panagia, oude Byzantijnse kloosters en, met een beetje geluk, een glimp van de zeldzame Mediterrane monniksrob.

Het oude dorp Chora (ook wel Old Alonissos) hoog op de berg, in 1965 verlaten na de aardbeving en sinds de jaren ’70 weer tot leven gekomen als kunstenaarsdorp, is een halve dag rondslenteren waard. Witgekalkte huizen, kleine galerieën, en avondlicht over de zee richting Skopelos. Beneden, in havenplaats Patitiri, vind je het MOM-museum over de monniksrob. Bescheiden maar interessant voor wie zich in het marien park wil verdiepen.

Tot slot: duiken bij Alonissos is alleen mogelijk via de lokale dive centers in Patitiri. Het zicht onder water is in het marien park uitzonderlijk goed door beperkte vervuiling en weinig bootverkeer.

Skyros: voor een aparte reis

Skyros valt buiten de standaard eilandhopreis, maar verdient een aparte vermelding. Het eiland is beroemd om de wilde Skyros-pony’s, een van de oudste en kleinste paardenrassen ter wereld. Ze leven in de bergen in het zuiden van het eiland en worden actief beschermd.

De hoofdstad Skyros-stad ligt als een witte cascade tegen een berg en herinnert in architectuur meer aan de Cycladen dan aan de andere Sporaden. Wie van afgelegen kalmte houdt en bereid is een aparte reis te maken (vanaf Kymi op Evia of via een binnenlandse vlucht uit Athene), vindt op Skyros een Grieks eiland waar het toerisme nooit groot is geworden.

Hoe afgelegen Skyros werkelijk is, blijkt uit een opvallend feit: zelfs een gigant als GetYourGuide biedt geen enkele activiteit aan op het eiland. Geen rondleidingen, geen boottochten, geen kookworkshops. Niets. Voor reizigers die echt buiten de gebaande paden willen, is dit precies de aantrekkingskracht: wat je hier doet, regel je ter plaatse, in gesprek met de lokale bevolking. Een eiland waar je zelf je verhaal moet maken.

Reisgidsen en meer informatie over de Sporaden

Wie zich verder wil oriënteren op de Sporaden vóór, tijdens of na de reis, vindt hieronder een selectie van reisgidsen, gespecialiseerde sites en gerelateerde artikelen op travelkees.nl.

Reisgidsen

Voor de Sporaden bestaan vrijwel geen eilandspecifieke Nederlandstalige reisgidsen. De meeste reizigers gebruiken een algemene Griekenland-gids met een hoofdstuk over de Sporaden. Twee aanraders:

• Lonely Planet Greece. De klassieker onder de reisgidsen. Engelstalig, met een degelijk hoofdstuk over de Sporaden inclusief Skiathos, Skopelos, Alonissos en Skyros. Het beste boek voor wie zelf de eilanden ontdekt en weinig met massatoerisme heeft.
• National Geographic Reisgids Griekenland. Nederlandstalig en fotografie-rijk, met diepgaande achtergronden over cultuur, geschiedenis en mensen. Past goed bij reizigers die hun bestemming niet alleen willen bezoeken maar ook willen begrijpen.

Meer weten?

Voor wie zich op specifieke onderwerpen wil verdiepen:

• De Mediterranean Monk Seal Society (MOM) is een Grieks-Britse stichting, gevestigd op Skyros zelf, die zich inzet voor het behoud van de Mediterrane monniksrob. Hun website biedt achtergrond over de zeldzame zoogdiersoort die in de wateren rond het marien park van Alonissos leeft.
• Skopelos Walks van Heather Parsons is een vrijwilligersorganisatie die het wandelpadennetwerk op Skopelos onderhoudt en markeert. Op de site staan kaarten en routebeschrijvingen, en er zijn ook begeleide wandelingen mogelijk.
• The Skyros Island Horse Trust is een Britse stichting die zich inzet voor de bescherming van het zeldzame Skyros-paardenras. Hun website geeft achtergrond over een van de oudste en kleinste paardenrassen ter wereld.

Andere artikelen op travelkees.nl

Op travelkees.nl vind je meer over Griekenland en eilandhoppen:

• Eilandhoppen is niet alleen voor backpackers. Een breder artikel over eilandhoppen wereldwijd. Met een aantal verrassende eilandhopping bestemmingen.
• Naxos, het eiland van Dionysos. Voor wie liever de Cycladen kiest. Een vergelijkbaar eilandhop-verhaal, maar dan over het meest onderschatte eiland van de zuidelijke eilandengroep.

Sporaden in de praktijk: jouw verhaal

Skopelos, Skiathos en Alonissos zijn drie Griekse eilanden met een heel eigen sfeer en een verrassend natuurlijk verband. Voor wie de Cycladen al kent of de drukte beu is, zijn de Sporaden een logische volgende stap. Voor wie nieuw is in Griekenland en al weet dat hij iets meer wil dan zon en strand alleen, zijn ze misschien wel een betere eerste keuze dan een van de bekendere eilanden.

Ben je zelf eilandhopper geweest op de Sporaden, of plan je nu een reis erheen? Ik lees graag in de reacties wat jouw ervaring of vraag is. En aan iedereen die in eerdere jaren al een reactie achterliet onder de oorspronkelijke versie van deze blog: dank voor jullie bijdragen, ze hebben me destijds én nu nog steeds waardevolle aanvullingen op het verhaal gegeven.

---

---